Burdur'daki Kibyra Antik Kenti'nde 2024 yılında gün yüzüne çıkarılan yaklaşık 1800 yıllık taş anıtın sırrı çözüldü. Yürütülen araştırmalar sonucunda, Roma döneminde insanların geleceklerini öğrenmek amacıyla kullandığı bu taşın üzerinde tam 56 farklı fal yanıtının yer aldığı belirlendi.
Araştırmacıların incelediği bu antik fal sisteminde genellikle koyun, keçi veya buzağıların ayak bileği kemikleri kullanılıyordu. Zar işlevi gören bu kemiklerin dört yüzü ise sırasıyla 1, 3, 4 ve 6 sayısal değerlerine karşılık geliyordu.
Fal bakmak isteyen kişi beş kemiği aynı anda havaya fırlatıyor, ardından kemiklerin hangi yüzlerinin üste geldiğine bakarak ortaya çıkan sonucu taşın üzerindeki yazılarla eşleştiriyordu. Böylece ulaşılan 56 farklı yorumdan biri seçilerek, kişinin merak ettiği konuya ilişkin doğrudan bir yanıt okunuyordu.
Bu yanıtların bazıları yapılması planlanan bir işin olumlu sonuçlanacağına işaret ederken, bazıları ise daha dikkatli olunması veya doğru zamanın beklenmesi gerektiğini söylüyordu. İnsanlar da aldıkları bu yorumlara göre yolculuk, ticaret ve günlük yaşamlarını ilgilendiren kritik konularda kararlar vermeye çalışıyordu.
Yaklaşık 1,24 metre yüksekliğindeki bu taş anıtın, başlangıçta Kibyra Antik Kenti'nin çarşı ve toplantı alanı olan agorada bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak anıt, ilerleyen yüzyıllarda ilk işlevini yitirip farklı bir amaçla kullanılarak bir şapelin duvarına yapı malzemesi olarak yerleştirildi.
Dört bir yüzeyinde Antik Yunanca yazılar barındıran taşta, fal yorumlarının yanı sıra dönemin mitolojik tanrılarına ilişkin ifadeler de yer alıyor. Özellikle yolculuk ve ticaretle ilişkilendirilen Hermes'in adının sıkça geçmesi, bu fal yönteminin insanların günlük kararlarıyla olan doğrudan bağlantısını açıkça ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, Kibyra'daki bu yazıtları Anadolu'nun başka antik kentlerinde bulunan benzer örneklerle de titizlikle karşılaştırdı. Yapılan incelemelerde Kremna ve Termessos'taki yazıtlarla belirlenen benzerlikler, kemik atarak fal bakma geleneğinin yalnızca Kibyra'ya özgü olmadığını gösterdi.
Uzmanlar, sürecin hem kısa vadeli hem de orta vadeli etkilerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Okurlar için pratik özet: ne oldu, kimler etkilendi ve sırada ne var sorularına yanıt arıyoruz.
Neler biliniyor?
- Burdur'daki Kibyra Antik Kenti'nde 2024 yılında gün yüzüne çıkarılan yaklaşık 1800 yıllık taş anıtın sırrı çözüldü. Yürütülen araştırmalar sonucunda, Roma döneminde insanların geleceklerini öğrenmek amacıyla kullandığı bu taşın üzerinde tam 56 farklı fal yanıtının yer aldığı belirlendi
- Araştırmacıların incelediği bu antik fal sisteminde genellikle koyun, keçi veya buzağıların ayak bileği kemikleri kullanılıyordu. Zar işlevi gören bu kemiklerin dört yüzü ise sırasıyla 1, 3, 4 ve 6 sayısal değerlerine karşılık geliyordu
- Fal bakmak isteyen kişi beş kemiği aynı anda havaya fırlatıyor, ardından kemiklerin hangi yüzlerinin üste geldiğine bakarak ortaya çıkan sonucu taşın üzerindeki yazılarla eşleştiriyordu. Böylece ulaşılan 56 farklı yorumdan biri seçilerek, kişinin merak ettiği konuya ilişkin doğrudan bir yanıt okunuyordu
- Bu yanıtların bazıları yapılması planlanan bir işin olumlu sonuçlanacağına işaret ederken, bazıları ise daha dikkatli olunması veya doğru zamanın beklenmesi gerektiğini söylüyordu. İnsanlar da aldıkları bu yorumlara göre yolculuk, ticaret ve günlük yaşamlarını ilgilendiren kritik konularda kararlar vermeye çalışıyordu
Neden önemli?
5 kemik, 56 farklı cevap: Burdur'daki 1800 yıllık gizemli taşın sırrı çözüldü başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
