Suriye’nin kadim el sanatlarından Halep defne sabunu zanaatı, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne girmesinin ardından geleneksel üretim gücü ve tarihsel derinliğiyle öne çıkıyor. Halep (SANA) – Halep defne sabunu kalıbının üzerine usta, kuruma sürecine bırakmadan önce ailesinin adını mühürler. Bu küçük mühür, her bir parçayı yapanın kimliğini taşır; el emeği ile aile hafızasını birbirine bağlar. Yan yana dizilmiş kalıplar ise evlere ve pazarlara ulaşacakları yolculuğu tamamlamak için aralarından rüzgarın geçmesini bekler. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün ( UNESCO ) 2024 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne dahil ettiği Halep defne sabunu zanaatı, kuşaktan kuşağa aktarılan becerilerin değerini ve kentin ailevi ile kültürel kimliğini korumadaki rolünü gözler önüne seriyor.
UNESCO dosyasındaki bilgilere göre, Halep defne sabununun yolculuğu sonbaharda ailelerin çevredeki ormanlardan yabani defne meyvelerini toplamasıyla başlıyor. Meyveler kabukları çatlayana kadar suda kaynatılıyor ve ardından yüzeye çıkan yağ toplanıyor. Bu yağ, sabuna o özel karakterini veren temel bileşenlerden biri haline geliyor.
Kış mevsiminde ise imalathanelerde ( masbane ) üretim başlıyor. UNESCO dosyasında “mıtraf” olarak adlandırılan zeytinyağı; defne yağı, alkali madde ve su ile birlikte pişiriliyor.
Defne sabunu ve doğal ürünler imalatında uzmanlaşmış bir şirketin sahibi olan sanayici Ammar Mervan Neccar, SANA’ya yaptığı açıklamada, defne yağının sabuna kendine has kokusunun yanı sıra antiseptik, anti-bakteriyel ve mantar önleyici özellikler kazandırdığını aktardı. Neccar, kuşaktan kuşağa aktarılan hassas oranlarla yürütülen üretim sürecinde; döküm, kurutma ve dokuz ayı aşabilen uzun dinlendirme (eskitme) aşamalarının önemine dikkati çekti. Sabunun nihai kalitesini ve havayla teması sonucu dış yüzeyindeki altın sarısı rengini kazandığı bu sürecin temel bir aşama olduğunu aktaran Neccar, sabunun iç kısmındaki zümrüt yeşili rengini korumasının ise özgünlüğünün ve kalitesinin en belirgin göstergesi sayıldığını ifade etti.
Halep defne sabununun sunduğu çok yönlü faydalar nedeniyle yoğun ilgi gördüğünü vurgulayan Neccar; ürünün yüz, vücut ve saç temizliğinde, cilt bakımında ve tıraş kremi olarak kullanıldığını, zeytinyağı ile defne yağına dayanan geleneksel bir yapıya sahip olduğunu kaydetti.
UNESCO dosyası, zanaat becerilerinin aile içinde nasıl aktarıldığını da belgeliyor. Süreçte çocuklar zeytin ve defne meyvesi toplamaya katılırken, kız çocukları annelerini yağ çıkarma esnasında izliyor, erkek çocuklar ise sabun yapımını babalarından öğreniyor.
Aile bireylerini bir araya getiren iş bölümü, küçüklerin üretime geçmeden önce malzeme ve ekipmanları tanımasına imkan sağlıyor. Üretimdeki bu işbirliğinin ailevi ve toplumsal bağları pekiştirdiği, kuşaklararası diyaloğu güçlendirdiği vurgulanıyor.
Konuya dair farklı kaynaklardan gelen notlar, tablonun henüz netleşmediğini gösteriyor. Önümüzdeki saatlerde yeni açıklamalar bekleniyor.
Hatay Yerel başlığı altında sıralanan bu gelişme, sosyal medyada da hızla yayılıyor.
Hatay, Antakya ve çevre ilçelerde yaşayanlar için olası yerel yansımalar Hatay Masası üzerinden takip edilebilir.
Kısa özet
- Suriye’nin kadim el sanatlarından Halep defne sabunu zanaatı, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne girmesinin ardından geleneksel üretim gücü ve tarihsel derinliğiyle öne çıkıyor. Halep (SANA) – Halep defne sabunu kalıbının üzerine usta, kuruma sürecine bırakmadan önce ailesinin adını mühürler. Bu küçük mühür, her bir parçayı yapanın kimliğini taşır; el emeği ile aile hafızasını birbirine bağlar. Yan yana dizilmiş kalıplar ise evlere ve pazarlara ulaşacakları yolculuğu tamamlamak için aralarından rüzgarın geçmesini bekler. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün ( UNESCO ) 2024 yılında İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne dahil ettiği Halep defne sabunu zanaatı, kuşaktan kuşağa aktarılan becerilerin değerini ve kentin ailevi ile kültürel kimliğini korumadaki rolünü gözler önüne seriyor
- UNESCO dosyasındaki bilgilere göre, Halep defne sabununun yolculuğu sonbaharda ailelerin çevredeki ormanlardan yabani defne meyvelerini toplamasıyla başlıyor. Meyveler kabukları çatlayana kadar suda kaynatılıyor ve ardından yüzeye çıkan yağ toplanıyor. Bu yağ, sabuna o özel karakterini veren temel bileşenlerden biri haline geliyor
- Kış mevsiminde ise imalathanelerde ( masbane ) üretim başlıyor. UNESCO dosyasında “mıtraf” olarak adlandırılan zeytinyağı; defne yağı, alkali madde ve su ile birlikte pişiriliyor
- Defne sabunu ve doğal ürünler imalatında uzmanlaşmış bir şirketin sahibi olan sanayici Ammar Mervan Neccar, SANA’ya yaptığı açıklamada, defne yağının sabuna kendine has kokusunun yanı sıra antiseptik, anti-bakteriyel ve mantar önleyici özellikler kazandırdığını aktardı. Neccar, kuşaktan kuşağa aktarılan hassas oranlarla yürütülen üretim sürecinde; döküm, kurutma ve dokuz ayı aşabilen uzun dinlendirme (eskitme) aşamalarının önemine dikkati çekti. Sabunun nihai kalitesini ve havayla teması sonucu dış yüzeyindeki altın sarısı rengini kazandığı bu sürecin temel bir aşama olduğunu aktaran Neccar, sabunun iç kısmındaki zümrüt yeşili rengini korumasının ise özgünlüğünün ve kalitesinin en belirgin göstergesi sayıldığını ifade etti
Neden önemli?
Halep Defne Sabununa Vurulan Aile Mührü Asırlık Zanaatın Hafızasını Yaşatıyor - سانا başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
