Kadın işçiler işten çıkartılma korkusuyla hamile olduklarını son ana kadar gizliyorlar. Kanuna göre işveren hamile olduğu gerekçesiyle işçiyi işten çıkartamaz. Ancak kadın işçi hamile olduğunu zamanında bildirmezse kanunun koruyucu hükümlerinden yararlanamaz. Peki kanun hamile işçilere hangi hakları sağlıyor? Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, hamile işçilerin haklarını yazdı.
Nüfusun tehlikeli şekilde azaldığı konusunda toplumda herkes hem fikir olmakla birlikte özellikle kurumsal olmayan işletme sahipleri hamile kadınları çalıştırmak istemiyorlar. Kadın işçiler bunu bildikleri için işten atılma korkusuyla hamileliklerini gizleme yoluna gidiyorlar. İşte tam da bu noktada hataya düşüyorlar. Oysa kadın işçiler hamileliği gizlemek yerine işverene bildirdiğinde İş Kanunu şemsiyesi altına girerler.
Kadın işçiler hamile olduklarını işverene derhal bildirmelidir. İşveren, gebe çalışanın sağlık ve güvenliği için iş yerinde gerekli önlemleri almak, çalışma koşullarını planlamak zorundadır. Yaptığı iş nedeniyle çalışma koşullarını ve saatlerini ayarlamak mümkün değil ise sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırır. Hamile işçi doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz, günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz.
İş Kanunu’nun 18’inci maddesine göre, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde en az 6 ay kıdemi olan işçinin işten çıkartılabilmesi için iş akdinin feshinin geçerli bir sebebe dayandırılması gerekir. Ancak, hamilelik ve doğumun geçerli fesih sebebi olarak değerlendirilemeyeceği kanunun emredici hükümlerindendir.
Kanunun “Eşit davranma ilkesi” başlıklı 5’inci maddesine göre işveren biyolojik veya işin niteliğine ilişkin sebepler zorunlu kılmadıkça bir işçiyi işe alırken, çalışma şartlarını oluştururken ve işten çıkartırken cinsiyet veya gebelik nedeniyle doğrudan ya da dolaylı farklı işlem yapamaz. İşveren, bu gerekçe ile işten çıkardığı işçiye, ihbar ve kıdem tazminatı gibi haklarının yanı sıra dört aya kadar ücreti tutarında ayrımcılık tazminatı ile yoksun bırakıldığı haklarını ödemek zorunda kalır.
İşverenin hamilelik ve doğum sebebiyle kadın işçiyi işten çıkartabilmesi için aralıksız kullandığı rapor süresinin, iş yerinde hak kazanmış bulunduğu ihbar süresini 6 hafta aşması gerekir. Bu süre de analık izninin bitiminde başlar.
Bunun ne anlama geldiğini anlamak için önce ihbar süresine bakalım. İşçinin ihbar süresi, çalıştığı iş yerindeki çalışma süresine göre belirlenir. İhbar süresi iş yerindeki çalışma süresi 6 aydan az sürmüş işçi için 2 hafta, 6 aydan 1,5 yıla kadar sürmüş işçi için 4 hafta, 1,5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş işçi için 6 hafta, 3 yıldan fazla sürmüş işçi için ise 8 haftadır.
Uzmanlar, sürecin hem kısa vadeli hem de orta vadeli etkilerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Okurlar için pratik özet: ne oldu, kimler etkilendi ve sırada ne var sorularına yanıt arıyoruz.
Neler biliniyor?
- Kadın işçiler işten çıkartılma korkusuyla hamile olduklarını son ana kadar gizliyorlar. Kanuna göre işveren hamile olduğu gerekçesiyle işçiyi işten çıkartamaz. Ancak kadın işçi hamile olduğunu zamanında bildirmezse kanunun koruyucu hükümlerinden yararlanamaz. Peki kanun hamile işçilere hangi hakları sağlıyor? Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, hamile işçilerin haklarını yazdı
- Nüfusun tehlikeli şekilde azaldığı konusunda toplumda herkes hem fikir olmakla birlikte özellikle kurumsal olmayan işletme sahipleri hamile kadınları çalıştırmak istemiyorlar. Kadın işçiler bunu bildikleri için işten atılma korkusuyla hamileliklerini gizleme yoluna gidiyorlar. İşte tam da bu noktada hataya düşüyorlar. Oysa kadın işçiler hamileliği gizlemek yerine işverene bildirdiğinde İş Kanunu şemsiyesi altına girerler
- Kadın işçiler hamile olduklarını işverene derhal bildirmelidir. İşveren, gebe çalışanın sağlık ve güvenliği için iş yerinde gerekli önlemleri almak, çalışma koşullarını planlamak zorundadır. Yaptığı iş nedeniyle çalışma koşullarını ve saatlerini ayarlamak mümkün değil ise sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırır. Hamile işçi doğuma kadar gece çalışmaya zorlanamaz, günde 7,5 saatten fazla çalıştırılamaz
- İş Kanunu’nun 18’inci maddesine göre, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerlerinde en az 6 ay kıdemi olan işçinin işten çıkartılabilmesi için iş akdinin feshinin geçerli bir sebebe dayandırılması gerekir. Ancak, hamilelik ve doğumun geçerli fesih sebebi olarak değerlendirilemeyeceği kanunun emredici hükümlerindendir
Neden önemli?
Hamileliği işverenden gizlemeyin başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
