Kuzey Amerika’da 13 bin yıl önce devasa buzulların erimesiyle oluşan ve Karadeniz büyüklüğüne ulaşan Agassiz Gölü, buz barajlarının aniden çökmesiyle okyanusa boşalarak yok oldu.
Yaklaşık 110 bin yıl önce Kuzey Amerika’nın önemli bir kısmı, kalınlığı 3 kilometreye ulaşan Laurentide Buzulu ile kaplıydı. Günümüzden 16 bin yıl önce başlayan küresel ısınma neticesinde buzullar erime sürecine girdi ancak yükseltiler nedeniyle eriyen suların tahliye olamaması, 440 bin kilometrekarelik devasa bir su kütlesinin birikmesine yol açtı.
Yüzölçümü Karadeniz veya günümüz Fransa’sı ile kıyaslanabilecek büyüklüğe ulaşan Agassiz Gölü, zamanla sınırları değişen dinamik bir yapı sergiledi. Biriken sular ilk etapta güneye, ardından kuzeydoğu ve kuzeybatı yönlerine doğru akış gösterdi.
En büyük ve yıkıcı su tahliyesi yaklaşık 13 bin yıl önce Hudson Körfezi üzerinden Kuzey Buz Denizi ve Atlas Okyanusu’na gerçekleşti. Gölden okyanusa boşalan devasa miktardaki tatlı su, okyanus akıntı sistemini olumsuz etkiledi.
Sıcak suyu kuzeye, soğuk suyu güneye taşıyan akıntıların bozulmasıyla birlikte küresel ısınma süreci aniden durdu ve "Genç Dryas" olarak bilinen 1200 yıllık bir soğuma dönemi başladı. Kuzey Yarımküre genelinde ortalama sıcaklıklar 3 °C geriledi. Yaşanan sert iklim değişikliği; mamut, kılıç dişli kaplan ve dev tembel hayvan gibi Kuzey Amerika megafaunasına ait birçok türün neslinin tükenmesinde ana etkenlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Agassiz Gölü, yaklaşık 8 bin 400 yıl önce kalan buz engellerinin tamamen çökmesiyle nihai olarak ortadan kalktı. Kuzey Buz Denizi’ne son büyük su boşalmasıyla birlikte Dünya okyanus seviyeleri tek bir yıl içerisinde 2,8 metre yükseldi ve geniş kara parçaları sular altında kaldı.
Gölün tamamen çekilmesinin ardından geriye Kanada bozkırları ile ABD’nin Orta Batı bölgesini oluşturan verimli ovalar kaldı. Günümüzdeki Winnipeg, Winnipegosis, Woods ve Manitoba gölleri ise bu devasa su kütlesinin günümüze ulaşan kalıntıları olarak varlığını sürdürüyor.
Uzmanlar, sürecin hem kısa vadeli hem de orta vadeli etkilerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Okurlar için pratik özet: ne oldu, kimler etkilendi ve sırada ne var sorularına yanıt arıyoruz.
Neler biliniyor?
- Kuzey Amerika’da 13 bin yıl önce devasa buzulların erimesiyle oluşan ve Karadeniz büyüklüğüne ulaşan Agassiz Gölü, buz barajlarının aniden çökmesiyle okyanusa boşalarak yok oldu
- Yaklaşık 110 bin yıl önce Kuzey Amerika’nın önemli bir kısmı, kalınlığı 3 kilometreye ulaşan Laurentide Buzulu ile kaplıydı. Günümüzden 16 bin yıl önce başlayan küresel ısınma neticesinde buzullar erime sürecine girdi ancak yükseltiler nedeniyle eriyen suların tahliye olamaması, 440 bin kilometrekarelik devasa bir su kütlesinin birikmesine yol açtı
- Yüzölçümü Karadeniz veya günümüz Fransa’sı ile kıyaslanabilecek büyüklüğe ulaşan Agassiz Gölü, zamanla sınırları değişen dinamik bir yapı sergiledi. Biriken sular ilk etapta güneye, ardından kuzeydoğu ve kuzeybatı yönlerine doğru akış gösterdi
- En büyük ve yıkıcı su tahliyesi yaklaşık 13 bin yıl önce Hudson Körfezi üzerinden Kuzey Buz Denizi ve Atlas Okyanusu’na gerçekleşti. Gölden okyanusa boşalan devasa miktardaki tatlı su, okyanus akıntı sistemini olumsuz etkiledi
Neden önemli?
Karadeniz büyüklüğündeki koskoca göl bir gecede kayboldu başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası | Haberler, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası | Haberler tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
