Susam tanesi büyüklüğündeki “çok yönlü delik açan böcek”, taşıdığı yıkıcı mantar hastalığıyla dünya genelinde milyonlarca ağacın kurumasına ve milyarlarca dolarlık ekonomik kayba yol açıyor.
Zararlı, ağaç gövdelerine tüneller açarak çenesinin arkasındaki keselerde taşıdığı mantar sporlarını gövdeye bırakıyor. Ağaç içinde büyüyen mantar, iletim dokularını tıkayarak su ve besin akışını engelliyor. "Fusarium kuruması" olarak bilinen bu durum, ağaçta kuraklık etkisine benzer bir süreç başlatıyor. Enfeksiyona uğrayan meşe ağaçları genellikle dört yıl içinde, akçaağaçlar ise ilk 12 ayda kuruyor.
Böceğin üreme yeteneği yayılımı hızlandırıyor. Dişiler döllenmemiş yumurtalar bırakarak erkek bireyler üretebiliyor ve bu erkeklerle çiftleşerek güncel koloniler kurabiliyor. Böylece tek bir dişi birey bile güncel bir salgın başlatabiliyor.
Zararlının yayılmasını engellemek için kullanılan ana yöntem, enfekte olmuş ağaçların böcekler son bir konağa geçmeden önce kesilerek alandan uzaklaştırılması. Ancak bu yöntem yüksek bir ekonomik yük getiriyor.
Güney Afrika’da önümüzdeki 10 yılda kentsel ağaçların kaybı ve kesim maliyetleri nedeniyle yaklaşık 18,5 milyar dolarlık ekonomik zarar oluşacağı ve 65 milyon kentsel ağacın kesilmek zorunda kalabileceği tahmin ediliyor. Avustralya'nın Perth kentinde de benzer şekilde 4 yıl boyunca sürdürülen imha çalışmalarına rağmen böceğin yayılımı tamamen durdurulamadı. Almanya ve Hollanda gibi ülkeler ise ilk vakaları sera ortamında tespit edip hızlı müdahale ederek açık alanlara yayılımı engellemeyi başardı.
Ağaç dokusundaki tıkanıklıklar kimyasal ilaçların böceğe ulaşmasını engellediği için araştırmalar biyolojik yöntemlere yoğunlaşıyor. Laboratuvar ortamında böceğe saldıran parazit yaban arıları ve böceği içeriden etkisiz hale getirebilen mikroskobik kurtçuklar (nematodlar) inceleniyor. Ancak bu canlıların sahaya salınmasının ekosistem üzerinde farklı yan etkiler yaratma riski bulunduğundan süreç temkinli yürütülüyor.
