Sosyal Güvenlik Kurumu, sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçilerin tedavi masraflarını karşılar, çalışma gücünü yüzde 10’dan fazla kaybedenlere sürekli iş göremezlik geliri bağlar. SGK, işverenin hiçbir kusuru olmasa dahi, sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçi için yaptığı tüm masrafları işverene rücu eder. Sigortalı işçinin iş kazasında sorumluluğu olmayan işverene ise masraflar rücu edilmez. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, sigortasız işçilerin iş kazasıyla ilgili merak edilenleri yazdı.
Türkiye kayıt dışı istihdam konusunda önemli yol kat etti. 1990’larda yüzde 55 seviyelerinde bulunan kayıt dışı istihdam oranı 2026 yılında yüzde 24,4’e geriledi. Ancak, hala milyonlarca kişi kayıt dışı çalışıyor.
Kayıt dışı çalıştırılan işçinin emeği sömürülüyor demektir. Sosyal güvenceden yoksundur. Hastalandığında Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) karşıladığı sağlık hizmetlerinden yararlanamaz. Emekli olamaz, olursa geç emekli olur, emekli olduğunda da hak ettiğinden daha düşük aylığa mahkûm kalır.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, işçi bir gün dahi sigortasız çalıştırılamaz. İşveren, işçinin çalışmaya başladığı tarihten en az bir gün önce işe giriş bildirgesini SGK’ya vermek zorunda. Ancak, inşaat, balıkçılık ve tarım iş yerlerinde işe başlatılacak işçiler için çalışmaya başlatıldığı gün de işe giriş bildirgesi verilebiliyor.
Maalesef, en fazla iş kazasının olduğu söz konusu sektörlere ilişkin bu istisna kanuna sonradan eklendi. Bu hüküm, kayıt dışı işçi çalıştıran işverenlere fırsat verdi. Normalde denetim elemanları bir iş yerine girdiklerinde oradaki herkesin sigortalı kayıtlarına bakıyorlar. Ancak, söz konusu sektörlerdeki iş yerine denetime gidildiğinde, işveren, aslında günlerdir veya aylardır sigortasız çalıştırdığı işçiyi o gün işe başlatmış ve sigorta bildirimini o gün yapmış gibi gösterebiliyor.
SGK, iş kazası durumunda işçinin tedavi masraflarını karşılıyor. Çalışamadığı günler için geçici iş göremezlik ödeneği veriyor. Çalışma gücünü en az yüzde 10 oranında kaybeden işçilere ise iş göremezlik oranlarına göre ömür boyu ödenmek üzere sürekli iş göremezlik geliri bağlıyor.
Bir kazanın iş kazası sayılabilmesi için bazı koşulların bulunması gerekiyor. İşçinin iş yerinde bulunduğu sırada; işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle işçi kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle; bir işverene bağlı çalışan işçinin görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere görevlendirilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda; işçinin işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen kazalar iş kazası kabul ediliyor. İşe servisle gelirken geçirilen trafik kazasındaki yaralanma iş kazası sayılır ama özel araçla gelirken geçirilen trafik kazası sayılmaz.
Uzmanlar, sürecin hem kısa vadeli hem de orta vadeli etkilerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Okurlar için pratik özet: ne oldu, kimler etkilendi ve sırada ne var sorularına yanıt arıyoruz.
Neler biliniyor?
- Sosyal Güvenlik Kurumu, sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçilerin tedavi masraflarını karşılar, çalışma gücünü yüzde 10’dan fazla kaybedenlere sürekli iş göremezlik geliri bağlar. SGK, işverenin hiçbir kusuru olmasa dahi, sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçi için yaptığı tüm masrafları işverene rücu eder. Sigortalı işçinin iş kazasında sorumluluğu olmayan işverene ise masraflar rücu edilmez. Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, sigortasız işçilerin iş kazasıyla ilgili merak edilenleri yazdı
- Türkiye kayıt dışı istihdam konusunda önemli yol kat etti. 1990’larda yüzde 55 seviyelerinde bulunan kayıt dışı istihdam oranı 2026 yılında yüzde 24,4’e geriledi. Ancak, hala milyonlarca kişi kayıt dışı çalışıyor
- Kayıt dışı çalıştırılan işçinin emeği sömürülüyor demektir. Sosyal güvenceden yoksundur. Hastalandığında Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) karşıladığı sağlık hizmetlerinden yararlanamaz. Emekli olamaz, olursa geç emekli olur, emekli olduğunda da hak ettiğinden daha düşük aylığa mahkûm kalır
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre, işçi bir gün dahi sigortasız çalıştırılamaz. İşveren, işçinin çalışmaya başladığı tarihten en az bir gün önce işe giriş bildirgesini SGK’ya vermek zorunda. Ancak, inşaat, balıkçılık ve tarım iş yerlerinde işe başlatılacak işçiler için çalışmaya başlatıldığı gün de işe giriş bildirgesi verilebiliyor
Neden önemli?
Sigortasız işçinin iş kazası başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası | Haberler, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası | Haberler tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
