Türkiye'de özellikle Samsun ve Edirne'de yetiştirilen siyah pirinç, yüksek besin değeriyle öne çıkıyor. Geçmişte Çin hükümdarlarının tükettiği ve "yasak pirinç" olarak bilinen bu gıda, içerdiği lif, mineral ve antioksidanlarla dikkat çekiyor. Kolesterol ve tansiyon üzerindeki olası etkileri de.
Dünyada "yasak pirinç" adıyla da bilinen siyah pirinç, geçmişte Çin'de hükümdarlarla ilişkilendirilen özel bir gıda olarak tanınıyordu. Türkiye'de ilk üretimine 2011 yılında Edirne'de başlanan ürün, daha sonra Samsun'da da yetiştirilmeye başladı. Koyu rengini antosiyanin adı verilen doğal pigmentlerden alan siyah pirinç, besin içeriğiyle diğer pirinç türlerinden ayrılıyor. Türkiye'de üretilen siyah pirincin bir bölümü Avrupa ve Asya ülkelerine gönderiliyor.
Siyah pirinç, lif ve antioksidan içeriği nedeniyle kalp ve damar sağlığı açısından araştırılan besinler arasında bulunuyor. Özellikle antosiyaninler ve fenolik bileşikler, vücuttaki oksidatif stresle ilişkili süreçler üzerinde etkili olabilecek maddeler olarak değerlendiriliyor. Bazı araştırmalar bu bileşenlerin kolesterol metabolizması ve damar sağlığı üzerinde olumlu etkileri olabileceğini gösterse de siyah pirincin yüksek kolesterolü ortadan kaldırdığı veya tek başına tansiyonu düşürdüğü kanıtlanmış değil.
Siyah pirinç, magnezyum, demir ve lif içeriğinin yanı sıra doğal antioksidan bileşenler barındırıyor. Bu özellikleri nedeniyle dengeli beslenmede değerlendirilebilecek tahıllar arasında gösteriliyor. İçerdiği lif, sindirim sisteminin normal işleyişini desteklerken tokluk hissine de katkıda bulunabiliyor. Bununla birlikte siyah pirincin besin değerleri yetiştirildiği bölgeye, işlenme biçimine ve tüketilen miktara göre değişebiliyor.
Siyah pirinçte bulunan antosiyaninler, fitokimyasallar ve fenolik bileşikler, antioksidan özellikleri nedeniyle bilimsel araştırmalara konu oluyor. Bazı laboratuvar çalışmalarında bu maddelerin kanser hücreleri üzerindeki etkileri incelense de siyah pirinç tüketiminin insanlarda kanseri önlediği veya tedavi ettiği sonucuna varmak için yeterli klinik kanıt bulunmuyor. Siyah pirinç, pilavın yanı sıra salata, tatlı ve çeşitli yöresel yemeklerde de kullanılabiliyor.
Siyah pirinç pilavı hazırlamak için 1 su bardağı siyah pirinç, 2 su bardağı su, 1 yemek kaşığı tereyağı veya zeytinyağı ve bir miktar tuz kullanılıyor. Öncelikle pirinç bol suyla yıkanarak süzülüyor. Ardından tencereye alınan su kaynatılıyor ve siyah pirinç ile tuz ekleniyor. Pirinçler kısık ateşte suyunu çekene kadar pişiriliyor. Pişirme işleminin ardından tereyağı veya zeytinyağı ilave edilerek karıştırılıyor. Pilav, kısa süre dinlendirildikten sonra servis ediliyor.
