Mustafa Kemal Atatürk ile yolları Birinci Dünya Savaşı esnasında Şam.
Bütün Cumhuriyet arşivi her yerde ve her an yanınızda! İster telefondan, ister bilgisayardan. Cumhuriyet Arşiv 1930 Yılından Bugüne 5.485.115+ Haber Kupürü App Store Google Play 50 BİN + İndirme Size En Uygun Paketi Seçin 4.5 değerlendirme Abonelik Seçeneklerini İnceleyin Edebiyatın ve Kültürün Nabzı Kitap dünyasına açılan kapınızı aralayın! En sevdiğiniz kitapları indirimli fiyatlarla keşfedin ve hayal gücünüzü genişletin.
Gazetede Agop Efendi’nin, Gedikpaşa Amerikan Mektebi ve Robert Kolejde tahsil gördüğü, mezuniyetinin ardından Avrupa’da eğitim aldığını belirtir. Ayrıca Agop Martayan’ın Türk dilini Sümer, Hint, Avrupa dilleri ile karşılaştırdığına ilişkin teknik tezleri bulunduğuna, İslam öncesi Türk harfleriyle ilgili çalışmaları olduğuna vurgu yapar.
Martayan, 26 Eylül 1932 günü Dolmabahçe Sarayı’nda başlayacak olan Türk Dil Kurultayı’na bizzat Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal tarafından davet edilmiştir. Davete neden olansa Martayan’ın Orhun Yazıtları ile ilgili yazdığı bir makaledir. Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bu makaleyi okuyan Atatürk derhal İstanbul’a çağırır ve Martayan, Dolmabahçe’de Gazi’yi gördüğü o özel ânı ise şöyle anlatır:.
“Dolmabahçe Sarayı’nın giriş salonunda bekliyordum. Çok heyecanlıydım. Birden Mustafa Kemal Paşa’yı gördüm. İnönü ve arkadaşlarıyla dilciler yanındaydı. Beni uzaktan tanıdı. Arkadaşlarına ‘Evet o!’ anlamında başıyla bir işaret yaptı. Merdivenlere koştum. Ellerine sarıldım.”.
Mustafa Kemal Paşa ile Agop Martayan’ın yolları 1917’de Şam’da kesişmiştir. Martayan, Ermeni kökenli bir Türk vatandaşıdır ve aile kökleri Yozgat ile Kayseri’ye kadar uzanır. 1895’te İstanbul’da, Büyükdere’de dünyaya gelmiştir. 20 yaşında Osmanlı ordusuna alınmış, Kafkas Cephesi’nde, peşi sıra Diyarbakır’da ve Halep’te tercüman olarak görevlendirilmiştir. Mustafa Kemal Paşa ile tanışmasını şöyle anlatır:.
“1917’de Yedek Subay olarak Halep’te bulunuyordum. Orada dil bilmeyen bir Hintli subaya yardım etmek için İngiliz elçiliği ile temas ettim, inzibatlar beni casus zannetmişler. Sonra beni Halep’ten Şam’a gönderdiler. Beni orada Mustafa Kemal Paşa’nın odasına soktular. Paşa hakkımdaki ‘casus’ diye verilen raporu okudu, ‘Nesi varsa şu masanın üzerine koy bakalım’ dedi. Tabancam, ilmühaberim, bir de ‘Turkische Gramatik’, yani Türkçe Gramer adlı kitap Paşa’nın önüne kondu. Bu gramer kitabı ile Diyarbakır’da iken, Alman nakliye taburundaki subaylara Türkçe öğretiyordum. Paşa kitaba baktı. Sonra olayı benim ağzımdan dinledi. Ardından ‘Sen ihtiyat zabiti olduğun için askeri kanunları okumamışsın, senin esirlerle temas etmen yasaktır’ dedi. Sonra gramer kitabını gözden geçirdi. İlk defa olarak Lâtin harfleri ile yazılı Türkçeyi burada gördü!”.
Uzmanlar, sürecin hem kısa vadeli hem de orta vadeli etkilerinin izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Okurlar için pratik özet: ne oldu, kimler etkilendi ve sırada ne var sorularına yanıt arıyoruz.
Neler biliniyor?
- Mustafa Kemal Atatürk ile yolları Birinci Dünya Savaşı esnasında Şam
- Bütün Cumhuriyet arşivi her yerde ve her an yanınızda! İster telefondan, ister bilgisayardan. Cumhuriyet Arşiv 1930 Yılından Bugüne 5.485.115+ Haber Kupürü App Store Google Play 50 BİN + İndirme Size En Uygun Paketi Seçin 4.5 değerlendirme Abonelik Seçeneklerini İnceleyin Edebiyatın ve Kültürün Nabzı Kitap dünyasına açılan kapınızı aralayın! En sevdiğiniz kitapları indirimli fiyatlarla keşfedin ve hayal gücünüzü genişletin
- Gazetede Agop Efendi’nin, Gedikpaşa Amerikan Mektebi ve Robert Kolejde tahsil gördüğü, mezuniyetinin ardından Avrupa’da eğitim aldığını belirtir. Ayrıca Agop Martayan’ın Türk dilini Sümer, Hint, Avrupa dilleri ile karşılaştırdığına ilişkin teknik tezleri bulunduğuna, İslam öncesi Türk harfleriyle ilgili çalışmaları olduğuna vurgu yapar
- Martayan, 26 Eylül 1932 günü Dolmabahçe Sarayı’nda başlayacak olan Türk Dil Kurultayı’na bizzat Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal tarafından davet edilmiştir. Davete neden olansa Martayan’ın Orhun Yazıtları ile ilgili yazdığı bir makaledir. Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bu makaleyi okuyan Atatürk derhal İstanbul’a çağırır ve Martayan, Dolmabahçe’de Gazi’yi gördüğü o özel ânı ise şöyle anlatır:
Neden önemli?
Atatürk ile Şam'da kesişen bir ömür: Türk dilinin sessiz mimarı Agop Dilaçar'ın bilinmeyen hikayesi başlığı altında takip edilen süreç; kamuoyu, piyasa ve siyaset gündeminde yer tutuyor. Hatay Masası | Haberler, doğrulanmış bilgileri öne çıkararak okura dengeli bir çerçeve sunmayı hedefliyor.
Bu metin Hatay Masası | Haberler tarafından özgünleştirilerek hazırlanmıştır; birebir alıntı değildir. İlgili kaynak
