Çocuklarda şiddet riskine dikkat! Ailelere uyarı!

İstanbul Rumeli Üniversitesi Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölüm Başkanı Öğr. Gör. Elif Türel, ailelerin çocukları tek bir davranış üzerinden değerlendirmemesi gerektiğini belirterek, “Asıl dikkat edilmesi gereken, çocuğun alışılmış davranışlarında ortaya çıkan belirgin, yoğun ve süreklilik gösteren değişimler” dedi.

Son dönemde çocukların okula silah getirdiği olayların gündeme gelmesi, ailelerin çocukların davranışlarında hangi değişiklikleri ciddiye alması gerektiği sorusunu da beraberinde getiriyor. Uzmanlara göre çocuklarda görülen her öfke, içe kapanma ya da akran çatışması tek başına bir şiddet göstergesi olarak değerlendirilemez. Önemli olan, davranış değişikliğinin ne zaman başladığı ne kadar sürdüğü, günlük yaşamı ve ilişkileri nasıl etkilediği ve başka belirtilerle birlikte görülüp görülmediği.

Bu kapsamda çocukların yaşadığı duygusal ve sosyal güçlüklerin erken dönemde fark edilmesi, ailelerin ve okulun doğru şekilde sürece dahil olması önem taşıyor. Öğr. Gör. Elif Türel, çocukların davranışlarını değerlendirirken tek bir olaya ya da davranışa odaklanmak yerine genel tabloya bakılması gerektiğini belirtiyor.

Çocukların zaman zaman öfkelenmesi, arkadaşlarıyla sorun yaşaması, içine kapanması ya da şiddet içerikli dijital oyunlara ilgi göstermesi tek başına ciddi bir risk anlamına gelmiyor. Çocukluk ve ergenlik döneminde öfke, çatışma yaşama ve sınırları test etme gelişimin doğal parçaları arasında yer alabiliyor. Bununla birlikte, daha önce görülmeyen ve zaman içinde belirginleşen davranış değişikliklerinin dikkate alınması gerekiyor. Yoğun ve kontrol edilmesi güç öfke, sürekli tehdit edici konuşmalar, aileden ve arkadaşlardan uzaklaşma, yoğun umutsuzluk ya da değersizlik ifadeleri, okula gitmek istememe, akademik başarıda ani düşüş, uyku ve yeme düzenindeki belirgin değişiklikler ile daha önce keyif aldığı etkinliklere ilgisini kaybetme, çocuğun yaşadığı güçlüğün anlaşılması açısından önemli ipuçları olabiliyor. Türel, bu belirtilerden birinin görülmesinin çocuğun şiddet uygulayacağı anlamına gelmediğinin altını çizerek, “Burada önemli olan davranışın çocuğun yaşı, gelişim özellikleri ve içinde bulunduğu yaşam koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi. Aile içindeki değişiklikler, akran ilişkileri, zorbalık, dışlanma, travmatik yaşantılar ve yoğun stres çocuğun davranışlarını etkileyebilir” değerlendirmesinde bulundu.

Çocukların şiddet ve silah içerikleriyle dijital oyunlar, sosyal medya ve videolar aracılığıyla karşılaşması da ailelerin dikkat ettiği konular arasında bulunuyor. Ancak uzmanlara göre bir çocuğun şiddet içerikli bir oyun oynaması veya bu tür içeriklere ilgi göstermesi, tek başına gerçek hayatta şiddete başvuracağı anlamına gelmiyor.

Bu noktada asıl önemli olan, çocuğun bu içerikle nasıl bir ilişki kurduğu. İçeriğin yaşına uygun olup olmadığı, çocuğun bundan nasıl etkilendiği ve gerçek yaşam ile kurgu arasındaki ayrımı nasıl yaptığı önem taşıyor. Ailelerin çocukla iletişim kurarken yalnızca “Ne izliyorsun?” ya da “Hangi oyunu oynuyorsun?” gibi sorular sormak yerine, “Bu içerikte seni etkileyen ne oldu?” veya “Sence burada ne yaşanıyor?” gibi sorularla çocuğun düşüncelerini anlatmasına alan açması öneriliyor.